generic sildenafil citrate buy buy glyset inhaler canada calan paypal cialis jelly online from usa canadian drugstore makeup brands how much does generic diflucan cost toradol buy online mexico z pack dosage 250 mg viagra alternative herbal supplement buying yasmin pill is generic betnovate available in usa rhine inc. india plaquenil 200 mg tablets side effects purchase lipitor in india canadian pharmacy low price generic strattera diltiazem spain over counter aceon by mail naprosyn no script himplasia pharmacy usa levaquin doctors online cheap keflex sale uk where purchase motrin mircette birth control pill side effects renagel with prescription rapid tabs paroxetine 10 mg information long term side effects of bactrim reviews on saw palmetto for prostate prometrium mexico pharmacy detrol buy online canada v gel in us buy anxiety depression lowest price canada albenda with no perscription order duetact pills indian generics online estradiol valerate furosemide mg uk zyprexa shop best place buy live crickets comprar estrace online rush limbaugh viagra costa rica zithromax weight gain buy retino a cream 0 025 uk cost of doxycycline uk combivent tablets for purchase cheap celebrex free delivery ordering himcolin mexico arzomicin uses medication i want to pay some deltasone valacyclovir 500 mg cold sores buy trimox mexican pharmacies buyers of reglan canada moduretic rx buying antabuse in the uk buy zestril online no prescription reviews on diclofenac gel retin a 0 05 online in us cost of prednisolone acetate can you buy liv 52 over the counter prilosec discount medications zestoretic cheapest rate buy generic danazol himplasia tablets from buy strattera medication for add canadian pharmacy raciper ampicillin where to get purchase generic himcocid can you buy fucidin order diarex cod list of tesco stores selling propecia cefadroxil on line liv over the counter valacyclovir 1000 mg dosage is there a shortage of erection packs 1 ceftin online bestellen over the counter medicine stediril buy duphalac online pharmacy aldactone user reviews order motilium on line usa i pill hyzaar website lansoprazol mg buy a good web page to buy risperdal with no script bentyl medicine children where to buy orlistar online india roxithromycin price buy sertralina with a mastercard elocon delivery craigslist usa san francisco ordering emsam uk ventolin online store order elavil pill purchase retin a 0,05 in india buy sertraline 100mg online vasotec from europe medrol tablets pfizer pharmacy buy drugs thyrox erexin v birth control online canada mail order alesse online ciplox australia price elimite uk buy what is the medication bactrim ds used for donde puedo comprar lasix moduretic fda approved to buy without prescription zyloprim without a prescription from us nizoral drug oversea order arzomicin from canada without prescription what is lamictal xr used for purchase allegras window erythromycin online without rx zedd sold over counter medication from mexico sumycin rhine incident side effects of zocor can i order ditropan online atacand plus forte 32 25 mg tabletten retin a 0,025 cheapest rate acai online uk cialis legal in england metronidazole no script buy cleocin gel online with mastercard where do i colchicina in usa flagyl er buy online mexico buy metoclopramide mg online tamoxifen mg usa how to order elimite online what is zitromax for half price levoxyl best place to buy zyban in mexico roaccutane perth australia over counter artane lotrison order iv bactrim shortage flucazole uk online brand advair diskus generico italiano buy viagra with paypal uk synthroid legal us levitra super active by mail generic alavert gyne lotrimin prices cvs buy mevacor pills in the mexico lowest price zyloprim american stediril minocycline online orders almetec lawsuit canada hyzaar price predalone with no rx revia birth control online us nordette generic uk nootropil now can you only get antara on prescription zyprexa online with out prescription swiss medico.cialis seroquel makes me tired next day buy ashwagandha seeds best place to buy serevent in uk over the counter bactrim aldactone dosage chf ceials shipped from canada zocor order online no prescription order paroxetine online buy dostinex from canada benadryl maximum dosage children buy tretinoin 0,05 have no prescription kamagra gold drug class colospa buy on line buy feldene perth australia venlor side effects long term use antiviral online claritin 10 mg oral tablet what does digoxin do no prescription zyban what does atomoxetin comprar plendil original en madrid order mircette overnight procardia high blood pressure medication myambutol canada drug store purchase toprol xl pills over the counter alli side effects does doxazosin cause weight gain order fluoxetine medication propecia finasteride cheap what is the medicine coreg for canadian pharmacy harassing phone calls can buy flagyl online nitrofurantoin alcohol cheapest cytotec to buy buy diflucan in ireland lotrel over the counter canada generic mentat ds syrup switzerland colospa brands india donde comprar pulseras livestrong en madrid avandamet where can i buy it low price retin a 0,025 uk express shipping nizoral side effects of cipralex 15 mg where buy cialis no prescription viagra 25 mg. dosage legal buy levitra online canada what is roaccutane for how to use bupron can i buy reglan in canada ceftin generic gabapentine without insurance caras angola cytoxan on line cheap minipress best place to buy aciphex in mexico wellbutrin generic cost walgreens how to get synthroid in australia purchase roaccutane mg generic reglan price prevacid generic cheap costs bisoprololi fumaras over the counter canada ordering raciper on line xenical lawsuit canada bupropion pills drugstore dapoxetine online price diprolene prescription coupon cheap bupropionum no prescription viagra from pfizer in pakistan avapro over the counter 150mg discount grifulvin v from canada where can i buy dipyridamole mg skelaxin online bestellen comprar paxil online florida kamagra chewable is it illegal to order generic movalis zyloprim tablets 150 mg buy chloroquine in usa order abilify from canada benicar side effects hair loss cheap brand levitra pills purchase aloprim on line in the uk discount valaciclovir mg a good web page to buy levothroid with no script buy levoxyl online india no prescription buy prednisolone tablets us zoloft weight gain 2012 generic ventolin prescription thyroxin generic reviews brahmi capsules himalaya resources for cialis professional buy generic floxin cleocin dose for mrsa side effects of elocom cheap lotrisone pills cheapest levoxyl paypal best place to order penegra in us esperal uk no prescription long time side effects didronel buy female cialis from india aldactone delivered to your home singulair billig kaufen side effects of atorvastatin tablets low price toprol xl uk india hoodia price generic medicine for propecia lamisil online rebate drug lipitor coupon participating pharmacies can you buy digoxin in ireland flonase discount card levitra prescription online nimotop online bestellen terramycin without prescription floxin roche precio argentina where can i buy predalone online without a prescription erythromycin topical solution usp 2 over counter tamoxifen tablets from buy ivermectin horse wormer lice buy alli online weight loss starter pack best place buy viagra online australia glycomet without script medrol cost in canada cefixime online in canada generic equivalent for imitrex lexapro drug in usa pharmacy is generic lopid available in usa wellbutrin sr 10 mg sale voveran is there a shortage of omnicef buy clomid 5 buy meridia online canada atorlip 10 cheap india pharmacy sildenafila without a prescription from uk levlen no prescription buy himplasia online at canada pharmacy online no prescription uk for aristocort order celadrin no rx canadian pharmacy crestor similar drugs where can i buy ethionamide online without a prescription estro mg uk pharmacie internet europe cymbalta reviews and dosage buy asacol with no rx amitriptyline without prescriptions can zyrtec pills be split order thyrox online vipps certified canada skelaxin cheapest rate hay viagra natural para mujeres buy birth control pill for men best place to buy otomax in usa prednisolone steroids online prescription buy mentat online from mexico levitra com voucher ordering lasix canada purchase keftab in australia proscar uk brand name viagra sale australia buy glucophage mg online ampicillin by mail best online pharmacy generic lincocin canada roaccutane tablets online pravachol where to get 2.5 mg cialis side effects antifungal drugs classification can buy revatio online how much does 5mg cialis cost buy generic zebeta online picture of viagras head office in toronto childrens aspirin generic name canada drugs seroflo with prescription overnight erection packs 1 generic cost of diovan 160 side effects of nexium esomeprazole purchase cymbalta on line in mexico order fluticanose on line mexico what is biaxin xl used for canadian pharmacy no prescription starlix cheap generic serpina1 styplon now co uk danazol mist canada baclofen 10 mg tabletki acticin supplier in uk fast suhagra deleviery coumadin no prescription compare prices where to buy mircette without a prescription buy proscar astrailia tetracycline tablets spots donde comprar atrovent can you buy phenergan over counter order trandate no rx canadian pharmacy buy retin a 0,05 in india online cleocin medication treatment buy generic wellbutrin with bonus generic brand cialis usa provera no prescription genuine cozaar best price how to get indocin on line l thyroxine brands india propranolol from usa pyridium drugs online purchases malegra dxt medication lisinopril tablets uses buy propecia 1mg uk generic asacol safe best place to order micronase in us prilosec fast uk purchase arava pills rogaine 5 for men in usa where do i v gel in australia tramadol and alcohol interaction cloridrato de propranolol 40mg para que serve online pharmacy that accepts american express purim dose pharmacies in tokyo japan wellbutrin 3 weeks now purchase styplon cheap levofloxacin dose for h pylori discount antivert from canada oracea cheap australia pharmacy what is pediatric biaxin used for protonix mexico no prescription can you order atarax canadian pharmacy buy terramycin online with mastercard proscar cost australia cialis 500mg can i make zocor purchase erection packs 1 in india bupropionum online from india can i order lady era no prescription in the usa cleocin gel for men sale in uk proscar medicine where do i zovirax in uk online generic coreg epivir hbv canada head office where can i buy aricept online without a prescription diamox 100 review how to buy compazine online tadalis sx noprescrition needed uk online pharmacy antivert discount buy synthroid 75msg without prescription zocor perth australia roaccutan from usa pharmacy where to buy baridium with amex physostigmine baclofen overdose detrol la dosage buy lamisilate without a subscription erection packs 3 online from india order caprysin on line india xalatan coupons cytotec tablet 200 mg buy albuterol with a mastercard buy aristocort online pharmacy prednisone purchase without prescription nizoral cream free shipping ponto do acai delivery luvox no prescription doryx 150 mg acne reviews paxil order online no prescription combivent nebules side effects western drug yasmin what does mestinon do prinivil sold over counter buy finax mg discount innopran xl of canada diflucan suppliers overseas florida erythromycin lisinopril free shipping detrol buy online mexico phenergan canada price levitra wirkung sildenafil citrate fast canada liposafe drug class is pamelor available over the counter side effects of calcium carbonate vs citrate how to use hoodia patch buy paxil online no prescription why has aprovel been discontinued non generic geriforte can you buy advair diskus over the counter clozaril from canada without rx roxithromycin canada pharmacy speman for sale philippines where to get viagra benadryl online canada buy protonix with where is the best place to get viagra online citalopram over counter uk esperal mg mexico nexium shopping reviews on etabus lasix side effect hyponatremia generic kamagra for sale on line abilify for sale uk flagyl medication side effects amitriptyline pharmacy prices list cytotec without a prescription from mexico lamictal drug in germany pharmacy albendazole purchase in canada no prescription order flucazole online canada aleve medicine price online pharmacy stores in uk where to buy vagifem drugs online brand lamictal buy usa buy anafranil without prescription how much is the depo provera shot in canada decadron order in the us toprol class action when will viagra be available otc purchase celexa in usa frumil cost comparison glucotrol xl no prescription needed canadian online pharmacy canadian health card how to purchase shatavari online buy topamax online from australia renagel buy on line flovent cfd model cheap brand cialis canadian order azitromicina without rx brand viagra medication finasteride 1mg ml buy zyloprim no prescription paxil dosage too high unicure pvt ltd noida best place to order silagra in us sumycin without a prescription from mexico chlamydia symptoms in women mouth trimox drug oversea indocin without prescription pills where to purchase beta val buyers of carafate canada why has metformin been discontinued canada drugs viagra super active with prescription buy aricept boots rosuvastatin 5mg tablets digoxin uk brand name viagra plus lowest price clonidine usa cvs prices low price erythromycin uk dulcolax dragees online bestellen schweiz female viagra discount voucher best site to buy aprovel brand mycelex g buy danazol itp what is the use of liv 52 tablets vytorin shop net cheap oristal uk generic capoten buy canada proscar buy australia social anxiety medication forum sinequan discount no prescription lamictal for sale philippines viagra in vietnam what is diclofenac drugs order emsam from uk without prescription generic actos 30 mg dosage most reliable place to buy valtrex online ciplox in the uk now where can i buy levitra professional in canada generic salbumol usa pharmacy cheapest place to buy allegra d allergy forzest generico online dose of diclofenac sodium for children rogaine 2 drug in fr pharmacy purchase tadalis sx in us compare prices salvent pharmacy buy drugs pilex where do i metocarbamol in india comprar myambutol en argentina cost of tretinoin 0,05 buy zenegra 100mg online innopran xl noprescrition needed uk online pharmacy order glyset tablets order methotrexate in pariet india no prescription comprar acai pela internet sobredosis de viagra de un miembro de tokio hotel glucovance fast usa fasigyn fast mexico side effects of amitriptyline 10mg in children viagra order canada digoxin drug in usa pharmacy comprar puntos xbox live online neo medrol acne lotion for sale drugs tricor 48 mg tablets cholesterol lasix no prescription canada zithromax order coreg on line india professional by mail guaranteed buy levitra best place to buy requip in india over the counter remeron betamethasone cream online best water pills weight loss over counter topamax with paypal payment how can i get viagra sample comprar ginseng portugal order lotrisone on line mexico can you get didronel medrol discounted list of tesco stores selling purinethol rx amitriptyline hydrochloride prozac mg tablet cabgolin uk buy pharmacy buy drugs bupropion cheap alesse online drug caprysin mg buy where to buy thyroxine online usa vistaril on line in the india purchase bisoprololi fumaras in uk what is torsemide 20 mg used for lansoprazol medicine online shallaki overnight pharmacy uk buy citalopram without prescription minomycin discount no prescription buy albendazole online australia no prescription buy raciper canada probalan online usa estrofem cheap mexico pharmacy januvia usage ordering actos pioglitazone type diabetes indian pharmacy council 2009 order lotensin on line india generic lantus switzerland eldepryl canada drug store femara letrozole forum lamisilate mg no prescription prescription allegra d 12 hour where can i buy zithromax tablets buy vardenafilum in singapore canadian online pharmacy for speman stieva a cream price evista order mentax pills online in the australia purchase lamisil cream buy acticin cream generic tadalis sx buy online canada buy plavix online overnight delivery toradol mexico pharmacy trental canadian medications without prescription canine thyroxine dosage buying cialis professional for dogs finasteride dosage prostate tofranil cost elocon ointment price in india benefits of american ginseng tea where to buy cabaser lantus online in us safe buy amoxycillin online arimidex uk no prescription what is a clonidine patch for cipralex side effects long term use lexapro cheapest price amantadine drug class sertraline hcl overdose symptoms where to buy salvent drugs online buy imitrex online overnight delivery coumadin drugstore com pricing where to buy bupropionum without a prescription cheap genuine pariet online order generic proventil where to buy allium bulbs perennials effexor xr discount medications retino a cream delivered to your home how to buy motrin in london levothroid brand positioning how much is zedd tablets watch malayalam movie tulasi online atomoxetine side effects in adults purchase frusemide in mexico aricept noprescrition needed usa online pharmacy can uroxatral get you high my hydrea coupons doxycycline monohydrate tablets omnicef supplier in uk us online pharmacy no prescription cilest buy adalat 2 pharmacy acai brand order order thyroxine rx order nexium uk pharmacy buy cephalexin australia usa buy cipralex without prescription can i get silagra is topamax available on line in canada retino a cream 0,05 birth control online india pletal 100 mg 60 tablet pharmacy buy drugs zanaflex online no prescription uk for serpina synthroid doses hypothyroidism buy dostinex tablets mexico mexican pharmacies without prescriptions generic university of florida online pharmacy degree buyers of kamagra soft canada how to take femara bodybuilding canada pharmacy ro accutane generic permethrinum india where to buy diamox with visa prevacid no script reglan lawsuit settlement amounts hyzaar without rx free coupon for pravachol cipla veterinary products india artane castle dublin geriforte syrup rx cialis generic sarasota reviews on sumycin keppra cost for dogs generic cardura us liquid tadapox review can you buy metronidazole in ireland keppra vs levetiracetam side effects order sominex from uk without prescription prescription viagra online delta cortef us companies only cytotec mg no prescription tretinoin 0,05 maximum dosage where to buy baridium online india rythmol sr for purchase without a prescription olistat max dose order cytotec online without rx suprax buy no prescription cheap digoxin pills citalopram how to buy myambutol online bestellen weekly health news canada acai generic wigraine india arimidex vs tamoxifen bodybuilding albenza from canada where amitriptyline effects tricyclic isotretin usa sale gabapentine fast uk how to use lotrel tab pariet 20 cheap oxytrol free delivery periactin patient reviews drugstore new customer 15 off what is wellbutrin do tetracycline tablets do emsam without rx serophene 40mg compare prices zyvox keflex to purchase without a prescription renagel pills drugstore canada buy tadalis without prescription premarin to buy in australia xenical 120mg hard capsules protonix medication pantoprazole doctor gyne lotrimin lawsuit levitra super active order online no prescription do i need a prescription for lukol geriforte generic 2013 drugs how can i get viagra in uk hytrin non perscription countries female cialis online india can order cialis soft canada cheapest evecare in the uk amlodipine besylate 5 mg half life online pharmacy oxycontin no prescription boots propecia hair retention programme zestoretic mist canada non prescription entocort lamisilate from australia can you buy benicar prescription online pharmacy medrol dose pack steroids side effects can amitriptyline pills be split order arava cheap cheap canadian elavil no prescription frusemide no prescription fedex ups can buy hoodia australia ventolin no prescription needed diclofenac gel online pay paypal imuran brand pills for sale lioresal tablet sale over the counter drugs similar to vpxl proventil australia pharmacy amantadina nombre comercial allegra without a prescription from india lamisil jock itch prices common side effects of lozol ventolin inhaler no prescription uk can you buy lotensin without is it safe to order shatavari c ratioph pills online in the mexico minocycline to purchase without a prescription fertomid 100mg buy speman online australia no prescription cost comparison buy stromectol canadian inderal 80 mg tablets costco membership uk cabgolin for sale effexor xr pills online in the australia cheap doksazosin lek uk cardura legal us prednisone dosage for asthma exacerbation curacne order in the us do i need a prescription for colchicina zetia generico online decreasing celexa dosage how to use confidor tablets torsemide without prescription miami viagra online cheap no prescription commander roaccutane 40 mg buy albenza 5 purchase raciper on line in usa half price saw palmetto benicar usa pharmacy can you buy strattera online generic pills for benadryl purchase priligy on line in mexico sarafem generic uk nitrofurantoin mg no prescription micardis no rx how to order riperdal ampicillin dose enterococcus uti online almetec purchase zanaflex tablets from buy order frumil from mexico without prescription can you order prednisone prescription tamsulosin 0.4mg capsule is generic amitriptyline available in usa fastest zebeta uk delivery safe evista buy cheap himcolin uk canadian health and safety certification ciprofloxacina buy micronase online india to buy cardizem buy doxi 1 inhaler canada apo furosemida india sale albenza buy hoodia 50 pay by check via paypal kwikmed co uk valium side effects of azithromycin 250mg lasix overnight pharmacy voltaren from nz side effects of tofranil buy styplon 100 cafergot 1mg 100mg detrol la coupon card buy januvia low cheap price cialis professional fast canada kamagra jelly price thailand can you order rhinocort generic can you order phenergan online canadian acnetane from canada with no prescription 100 pure premium hoodia hydroxycut review order amaryl online drugs similar to desyrel buy atarax capsules cheap cabgolin zantac usa durvet ivermectin pour on malegra dxt medication overnight delivery lansoprazol noprescrition needed usa online pharmacy ordering low dose brand advair diskus claravis without a perscription order ditropan canadian lowest price colchicine fluoxetina shop net where to buy ponstel online usa levaquin cost rite aid purchase cephalexin cheap buy over the counter dostinex online online atarax purchase renova online without prescription caverta 10 mg cost canada pharmacy next day delivery can you order clomid online ranbaxy starts generic lipitor shipments from india buy dilantin 100 a good web page to buy cefixime with no script online viagra sample buy mircette online no prescription united states viagra soft generic name nitrofurantoin best online non prescription pharmacy buy generic colchicine online with prescription why does orlistat cost more than xenical ciprofloxaciclina prices in the uk where can i get some pravachol mexico pharmacies online that sell diflucan safe buy hytrin online canada pharmacies online that sell viagra super active can i make mentat buy bupropion online pharmacy levitra professional canada online no prescription sales avapro online order acivir pills 10 pharmacy get betnovate toronto misoprost pills online in the usa erection packs 1 cheap uk pharmacy where to store betnovate ointment what do amantadine capsules look like mail order generic sumycin metoprolol side effect chest pain ordering mirapex usa buy generic diflucan online rx pill rx health order seasonique products prevacid prices us misoprost on line in the canada does minocycline make you gain weight get nizagara toronto glycomet discontinued atarax over the counter canada can cialis cause weight gain norco sight 2 for sale female viagra tablets on line to buy apo clopidogrel australia companies only erexin v where to get generic names for lasix aricept brands india olanzapine where can i buy it lamictal over counter uk where to buy low dose aspirin cialis vente libre quebec zerit costco buy olistat in ireland where can i buy zestril in canada pariet e pillola neurontin tablets buy buy retino a cream 0,025 singapore ortho cyclen online usa no prescription generic kelnor uk online pharmacy no prescription needed nexium cheapest aprovel paypal to buy aristocort pharmacy thread buy zocor tablets mexico order generic ortho cyclen emsam without a script motrin from canada with no prescription cheap finasteride australia what is the shelf life of viagra how long does it take for citalopram side effects to wear off microzide without rx where to buy wigraine ordering lopressor canada evecare canada prescription topamax tablets for purchase what does diprosone pariet medicine children canadian online pharmacy clomid is oxytrol a prescription drug unisom generic reviews buy aleve 20 buy avodart in the uk liv 52 tablets india online clomid supply fast triamterenum deleviery can we trust apcalis sx online can i get renagel generic name for promethazine what does doxycycline buy aristocort cheap pfizer viagra liquid buy lopressor new zealand online ordering apcalis sx online drug buy premarin 5 list of tesco stores selling nootropil how to buy alli diet pill bupropionum from usa pharmacy zovirax pct buy purchase ciprofloxacina on line in the uk pulmicort no prescription needed prednisolona pills sweat to buy benfotiamine phone in order for ashwagandha how many calories a day to be healthy buy genuine requip uk buy retin a in singapore motrin junior strength tablets recall us online pharmacy no prescription ephedraxin order cipro canada bupropion by mail cheap prednisone sale uk is there a generic for actos drug buying trandate online missed strattera dose buy canadian apcalis sx original sinequan online domperidone pregnancy nausea half price kamagra chewable water pills safe during pregnancy where to buy hydrochlorothiazide online usa will you buy diflucan over the counter in australia trandate tablets online diclofenac over counter united states paxil discount coupon canadian prescription medication identification purchase florinef in australia generic arimidex price que es lopid 300 medrol sold over counter online school to become a pharmacy technician pill rx health flomax products ivenox buy online canada order allium flower bulbs diclofenac prices usa lotrisone ointment dose hydrea usa cvs prices penegra tablets order mobic on line usa how to take synthroid medicine generic bupron sr india best site for dutas dramamine over the counter prograf generic 2013 drugs recurrence of acne after accutane actoplus met pills buy online order viagra cialis canada definition performance enhancement drug order generic tretinoin 0,05 gabapentine buy online ireland best price for mentat ds syrup dapoxetine generic india emoquette canada finasteride 5mg hair loss cut what is solu medrol used for can you buy doxi 1 is it illegal to order generic shallaki renova drug in usa pharmacy no prescription erythromycin sale zyban pharmacy prices list tizanidina medicine online buy brand amoxil online no prescription canada levaquin alcohol discount drugs usa pharmacy mestinon pharmacy usa is zithromax better than amoxicillin fluoxetine no prescription needed canadian online pharmacy abana weight gain purchase zestoretic on line in canada suppliers of ovral l in us serophene buy online australia generic tamoxifen us full coverage drugstore foundation for oily skin nootropil brand positioning what does levothroid cheap imovane 100 mg where can i buy olanzapine mg to buy medrol in uk nitroglycerin prescription information where to buy zentel without a prescription levitra super active generic sinequan 100mg tablet malegra dxt india buy skelaxin bulk malegra dxt refills online pharmacy uk rumalaya gel order indinavir long term side effects of cialis soft requip canadian online overnight pharmacy accutane rxlist buy abilify 5 mg medication from mexico cialis jelly buy lotrel pills in the australia what is avalide mg used to treat comprar topamax portugal acheter kamagra gold colchicine medication dosage sominex side effects uk mentat canada no prescription what is the generic form of lisinopril fluoxetine generic cost what is the drug bentyl for antabuse generico online pharmaceutical journal clinical trial prescription solutions medicare d prior authorization forms onde comprar lioresal intratecal where to purchase percocet order brand amoxil on line uk atrovent without prescription buy mirapex bulk best place to buy actoplus without a prescription cost of levlen ed in australia buy cafergot online in the united states without a prescription online sale of keftab why has valtrex been discontinued can order dipyridamole online trandate dosage recommended buy doxazosin paypal buy rythmol mg cilest mg canadian rx buy chloroquine mg online full coverage drugstore foundation 2013 hormone replacement lawsuit news premarin prempro finasteride pregnancy category what is renova tablets sale yaz cheap online without amantadine order amantadine bupropionum australia companies only allopurinol online from india zanaflex online with out prescription albuterol medicine online paxil generic brand levitra professional online with out prescription when to take a pregnancy test calculator free what is hydrochlorothiazide medicine street value of cialis indian pharmacy prilosec buy trandate online in the united states without a prescription buy retino a cream 0,05 boots pharmacy comprar cialis online em portugal get retino a cream 0 05 toronto amoxycillin generic name can you buy cilest over the counter in germany how to buy bystolic in canada buy coumadin for daily use what works better than dramamine moduretic on line in the usa reviews on lipitor procardia 10 mg cost lotrel buy mexico can u abuse prednisone what is ciprofloxacin hcl 500mg tab used for betnovate rd cream 100g what does phenergan do anything what is tamsulozin drugs order maxaman from india without prescription cytotec over the counter canada buy now viagra cialis spam has yasmin been discontinued trial erection packs 3 uk brand name sildenafila without prescription pills where do i cleocin in uk new cialis commercial 2011 kamagra oral jelly cheap india pharmacy buy dostinex online from mexico american doksazosin lek ginseng cheapest rate zitromax drug canadian pharmacy riperdal usa what is maxalt for diclofenac gel reviews purchase lotrisone in canada health canada innopran xl buy lopid cheap roxithromycin tablet sale buy cheap jelly kamagra tablets tadacip with prescription buy fluss 40 online no prescription us is there a shortage of diprosone buy dutas 5 drugs similar to l thyroxine order parlodel no rx canadian pharmacy buy isoptin in india online price of diovan in canada levlen shop net american cystone zovirax online india clincin over the counter uk precio de las pastillas alli en mexico pharmacy buy drugs keftab liv sale of business contract order brand levitra cheap buy cabana cheap customers mobic to buy in england what does imitrex do to your body beta val order by phone order asacol levlen usa cvs prices meloxicam 15 mg street price order silagra uk pharmacy orlistat capsules 60mg nutraelle femcare reviews sinemet medication manufacturer tetracycline delivery london no rx bactrim online ordering antivert on line comprar astelin en argentina american depakine chrono order zanaflex on line mexico cialis sublingual mg usa best price for real celadrin lanoxin medication order order glyset overnight generic uk paypal misoprost dostinex over the counter australia cialis super active fast usa prinivil uk buy generic keppra xr natural anti anxiety medication order cymbalta 30mg online diarex online in usa doxazosin online with out prescription buy terramycin online from uk atarax mg usa which uk site to buy nootropil expired aleve pills cheap cilest uk malegra fxt pharmacy coupons acheter alli levitra professional 100 cheapest place to buy pletal xenical indian vermox discount code trial erection packs 3 from usa pharmacy ordering erection packs 3 terramycin eye medication pharmacy buy drugs predalone which uk site to buy finax cardizem online in uk ordering carafate on line generic for pulmicort bentyl prix en pharmacie en france purchase sildenafila in australia resources for living inc where can i buy pyridium online without a prescription viagra gold ingredients no prescription ivenox mail order generic zedd rumalaya brand order comprar priligy original en madrid buy remeron paypal accepted buy speman usa detrol to buy in england imitrex nasal spray directions reducing cymbalta dosage what is albenza 200 mg where can i get free birth control online side effects of mixing benadryl and alcohol nitrofurantoin medication interactions zoloft on line is there a shortage of lamictal what is benadryl for buy glucotrol online canada allegra canada online no prescription discount atorlip 5 cheapest lariam tablets uk what is the source of the heart medication digoxin renova medication overnight delivery nexium legal in england can you buy diflucan over the counter in germany comprar erection packs 2 online generic dutas can you crush lasix tablets fasigyn no prescription needed canadian online pharmacy sale penegra purchase oristal in mexico moduretic fast uk what over the counter drug is the same as nexium fastest oestrogel uk delivery seroquel xr 300 mg pret como comprar singulair baby com desconto buy clomid pills online drug market order prevacid where to cialis cialis 5mg australia overnight pharmacy tinidazole buy cheap rumalaya forte buy canada purchase alti doxycycline on line in the uk where to buy detrol online canada cheap clonidine us ordering diclofenac gel mexico zofran prescription drug buy bupron online australia no prescription viagra reviews 2012 diamox order fluticanose without rx leukeran for sale toradol mexican pharmacies prescription drug liv where to buy kamagra online usa generic uk paypal cilest nolvadex canadian online overnight pharmacy buy viagra soft online methylprednisolone side effects hot flashes purchasing fluconazol online uk mevacor discount voucher order allopurinol without prescription buy proventil with visa malegra dxt canada companies only cabgolin uk next day delivery lamisil tablets side effects australia ipharmacy edmonton orlistato discount voucher prednisone medication uses pilex online uk best site to buy albendazole what does hyzaar pill look like discount colchicina from usa order altace without rx buy differin lowest price what does vermox kill tapeworms online pharmacy abana realty lease purchase seroquel price india ordering stromectol usa can you get noroxin over the counter maximum skelaxin dosage sepibest without prescription pills plendil online pharmacy uk neurontin weight gain lotensin pills sumycin dosage too high remeron online india order levitra professional medication by mail thyrohormone for sale australia prednisone 5mg dose pack picture amoxil fast uk valtrex uk no prescription meloxicam enolat fast usa allegra pills online in the usa missed methotrexate dose best place to buy rogaine 5 in india levitra professional online usa no prescription abilify 15 mg tabletten wellbutrin xl generic equivalent buying imuran nexium order canada seroquel buy online australia mestinon uk next day delivery 100mg viagra cost per pill best drugstore makeup 2013 buy lotrisone paypal accepted ordering generic viagra online is it illegal what does cyklokapron luvox pills buy online blood pressure medication tizanidina over the counter canada amantadine poisoning fucidin no prescription overnight delivery cheapest betapace in the uk sodium diclofenac dosage finasteride generic uk canadian association of chain drug stores cacds robaxin and alcohol erowid billig viagra to buy deltasone prescription online without bayer house levitra generic mail order isoniazid seroquel cost help buy mircette online without prescription xenical australia buy online buy generic viagra with mastercard phenamax over the counter drugs can i get a yeast infection from ciprofloxacin differin for men sale in uk cialis online pharmacy shipped to canada relafen uk brand name order paroxetine from uk without prescription acquisto hydrea sicuro online trial erection packs 3 order online no prescription buy venlafaxina pills in the us prometrium during pregnancy best foundation for dry mature skin 2012 what are the side effects of stopping fosamax tadacip reviews order keppra online in usa order isoptin on line india buy super active viagra best place to buy sarafem without a prescription over the counter medicine hydrodiuril proscar online reglan online ordering how to buy torsemide in london himalaya brahmi cost carvedilolo without a prescription from us where to buy klipal codeine online without rx when will strattera be available as a generic cialis generico no brasil where do i lotrisone in india side effects of triamterene hctz 37.5 25 orlistar limited india augmentin mg tablet lamisil buy levitra online india order viramune cheap cleocin t cost estro dosage too high buy erection packs 3 no prescription fast delivery indinavir women buy advair coupon code viagra with prescription canada canada buy zyban without prescription geriforte syrup legal in england quetiapinum uk brand name aricept mg order himcolin generic uk finpecia discount finasteride himcolin over the counter drugs fast buspar delivery doryx acne medication reviews cheap us pharmacy altace online best site for diprolene propranolol for men sale in uk aciphex buy metrogel tablets us oratane from mexico what types of zyrtec are there methylprednisolone tablets 4 mg order clomifene on line mexico buy generic omnicef online with prescription wellbutrin weight gain forum buy betnovate mg online for amantadine drug in mexico pharmacy order generic cyklokapron topamax precio mexico where to buy kelnor online usa prescription drug rosuvastatin buy cabaser online from canada diltiazem overnight pharmacy order artane pills brand levitra where to buy in canada purchase coversyl 4mg generic for voltaren 1 gel can you buy coumadin over the counter can you buy vasotec over the counter buy viagra riyadh billig parlodel online kaufen purchasing actos online uk free or low cost bactrim ventolin pharmacy prices list buy erection packs 1 pills in the india buy triamterenum online reviews health canada vistaril aricept 23 in canada best place to buy ayurslim online xenical better than alli will generic evista available comprar skelaxin pela internet pastillas amsa fast orlistat order cleocin from canada without prescription danazol best online non prescription pharmacy how long does it take for medrol dose pack to start working pharmacy has best price diarex cialis once daily max daily dose of saw palmetto venlafaxina women buy lexapro for ocd reviews can you open neurontin capsules viagra prices the villages claravis next day hyzaar ds side effects purchasing clonidine online mail order vermox online why has midamor been discontinued toprol no prescription fedex ups discount acai otc misoprost drug in germany pharmacy canada drugs isoniazid with prescription amoxycillin with no rx viagra jelly where to purchase buy amoxycillin online canada buy female viagra next day buy minocin capsule sale amlodipinbesilat nitroglycerin ointment uk acheter aspirin pas cher cheap zetia buy online prednisone medication generic accutane for sale on line resources for hydrochlorothiazide online generic diclofenac gel xenical 120mg is nifediac generic for procardia medicine diltiazem er venlafaxina generic canada buy altace online canada what is meclizine hcl 25 mg for sominex online ordering azithromycin alcohol how long sumycin now dramamine without a prescription from canada where can i buy coversyl online without a prescription actonel fast india buy doxycycline for dogs sarafem weight gain safe buy viagra canada where to buy rumalaya gel drugs online long term prednisone side effects purchase seroquel mg zyprexa mdl orders rythmol sr purchase long term side effects of roaccutan toprol on line no script generic meds from india testosterone cream uk buy buy disulfiramo tablets australia lopressor dosage forms over the counter medicine isoptin coreg generic equivalent noroxin pharmacy prices list buy levlen pills in the australia ortho cyclen no prescription needed luvox buy online ireland lipitor mg mexico liposafe buy mexico kamagra now company they viagra sublingual generic 2013 drugs purchase generic aspirin where to buy cheap generic floxin prescription drugs without prescriptions legal over the counter medicine that acts as coumadin elocon lotion online generic zyprexa lasilix us companies only indocin pills drugstore metformin hydrochloride 1000 mg side effects generic pills for salvent snovitra super power 100 buy pfizer viagra online pharmacy us pharmacy online estrace what does lanoxin treat hoodia on line in the usa clomid shelf life where to buy cheap generic azurette aspen fluconazole 200 mg tablets ranitidine prices usa cephalexin on line no script glucotrol australia price can you get high off of doxycycline monohydrate ciprofloxacin manufacturers india very cheap quibron t can you take effexor xr daily vermox 30ml suspension tratamiento de la disfuncion erectil pdf canadian pharmacy 24 h viagra women antidepressants discount lotrel buy lozol online amazon best price tetracycline best cialis professional prices pill pharmacy torsemide 20mg tab coreg annual sales can i get aristocort lozol tablets purchase on line bactrim reviews acne stieva a canada prescription order arzomicin from india without prescription how to get exelon in australia yagara from canada safe to buy generic lady era from usa what drug category is janumet olanzapine order canada order ponstel on line mexico buy avalide pills in the canada unisom from china is there a generic for lexapro 2010 what is vasotec tablets buy pain pills online no prescription purchase movalis on line in canada which uk site to buy motrin no script cozaar mg order inderal overnight does maxalt cause weight gain glucophage mg tablet ordering klipal codeine on line cheap ashwagandha brand name and generic name for aspirin order cialis professional online no prescription with a echeck himcocid pharmacy mail order 100 mg ml ampicillin recipe exelon price per share to buy silagra in uk what is the medicine tenormin used for australian motilium tablets cozaar without a perscription serophene without a prescription from mexico safe cefixime no prescription retino a cream 0,025 buy online us very cheap warafin buy glucovance online india buy brand levitra inhaler canada calan buy online canada order dutasterid from usa without prescription cheap bystolic apo clopidogrel with no rx strong sleeping pills without prescriptions amantadine suppliers overseas what is sumycin made of safe levothroid buy what is colchicine for paxil next day shipping antara buy online india buy online robaxin generic best place to buy exelon in india lozol pas cher italie orlistatum mg uk best online pharmacy generic serpina bringing prescription drugs into us from canada buy lansoprazol online reviews cheap genuine fluticanose online periactin birth control online canada
Peygamber Efendimizin Müjdelediği Büyük Kumandan " Fatih Sultan Mehmet Han " Yazdır
Pazar, 04 Kasım 2007
Osmanlı pâdişâhlarının yedincisi. İstanbul’un fâtihi olup,İkinci Murad HanınImage oğludur. 30 Mart 1431 (H. 833) Pazar günü Edirne’de dünyâya geldi. Annesi Candaroğulları âilesinden Hadîce Alîme Hümâ Hâtundur. Küçük yaşta tahsiline ve yetişmesine çok ehemmiyet verilen Şehzade Mehmed devrin en mümtaz alimlerinden ilim öğrendi. İlk hocası Molla Yegan’dı. Meşhur din ve fen âlimi olup zâhirî ve bâtınî ilimlerde mütehassıs Akşemseddîn hazretleri şehzâdenin her şeyi ile bizzat ilgilendi. 12 yaşına gelince devlet idâresini öğrenmesi için Edirne’den Manisa’ya vâli olarak gönderildi. Kısa bir süre sonra babası tarafından tahta çıkarıldı. Ancak bundan faydalanmak istiyen yeni bir Haçlı ordusu 1444 Eylülünde Türk topraklarına girdi.Vaziyetin ciddiyetini anlayan Sultan Mehmed yazdığı mektupla babasını yeniden saltanata dâvet etti. Bâzı rivâyetlerde bu taleb üzerine, bir kısım rivâyetlere göre de, durumun vehâmetini takdir eden İkinci Murad, kendi reyi ile İstanbul Boğazından Avrupa’ya geçerek Edirne’ye geldi. Derhal idâreyi ele alarak Varna’ya hareket etti. Gerek Avrupa devletlerinin hasımca davranışları, gerek Anadolu’daki Türk beyliklerinin nizâmı bozucu hareketleri, devleti çok sarsmıştı. 1444 Varna Zaferi ile Osmanlı Devletinin temelleri tam olarak sağlamlaştırılmış oldu.
1451 târihinde babası İkinci Murad’ın vefâtı üzerine İkinci Mehmed, ikinci defâ Osmanlı tahtına oturduğunda 19 yaşındaydı. Daha önceden saltanat tecrübeleri olduğu gibi, babasının yanında seferlere de katılmış ve çok iyi bir kumandan olarak yetiştirilmişti. Saltanat değişikliği dolayısıyla fırsat kollayan Karamanoğulları üzerine bir sefer yaptıktan sonra, artık kangren hâline gelen Bizans meselesini halletmek üzere bütün ağırlığını bu konuya verdi.Rumeli Hisarını yaptırıp, Yıldırım Bâyezîd’in karşı kıyıda yaptırdığı Anadolu Hisarı ile berâber boğazı kestikten sonra, 1452-1453 kışını Edirne’de harp hazırlıkları ile geçirdi.
ImageRumeli Hisarının inşâ plânının bizzât Pâdişâh tarafından çizildiği rivâyeti kuvvetlidir. Hisarın kerestesi İzmit’ten, kireci Şile bölgesinden getirildi ve yapımında 1000 taşçı ustası, 5000 işçi, 10.000 civârında yamak çalıştırıldı. Vezirler sırtlarında taş taşıyarak hisarın yapılmasına hizmet ettiler.Ayrıca bâzı burçların yapım masrafını işçi ücretleri dâhil vezirler üzerine aldılar.Rumeli Hisarı’nın inşâsı esnâsında Bizans İmparatoru elçi göndererek, “kendi toprakları üzerine kale yapılmasının dostluğa ve ahde vefâya uymadığını” bildirdi. Bunun üzerine Fâtih SultanMehmed elçiye; “Var git kralına söyle! O, rahmetli babam zamânında ahdi çok defâ bozmuştu.Arada ahid mi kaldı ki vefâdan bahseder. Bu topraklara biz hisar yaparız, toprak elçi göndermekle kurtarılmaz. Eğer bu topraklar onunsa, gelip kurtarsın.” diyerek niyetini az çok ortaya koydu. Dört aydan az bir zamanda bitirilen Rumeli Hisarı ile İstanbul’un Karadeniz’den ikmâl yolu tam kontrola alınmış oldu. Ayrıca Karadeniz kıyılarına yayılan Venedik kolonilerinin de Venedik ile irtibatı kesilmiş oluyordu.İstanbul’un muhâsarasına kadar da her geçen gemi, yükü, kalkış ve varış iskeleleri gibi bilgileri ve geçiş rüsûmunu (geçiş vergisi) altın olarak vermeye mecbur bırakılmış, vermeyen batırılmıştır.
Şehzâdeliğinden beri bir an önce İstanbul’u fethetmek, hazret-i Peygamberin müjdesine mazhar olabilmek ideali ile tutuşan SultanMehmed, bu büyük meselenin halline çalışıyordu. Bu sebeple askerî târihin kaydettiği ilk büyük ateşli silahlar ve toplarla bu orduyu dayanılmaz bir kudret hâline getirmiş, İstanbul muhâsarısında donanmayı Beşiktaş’tan kara yolu ile Haliç’e indirilen teknik bir dehâya ve çeşitli muhâsara makinalarına, seyyar kulelere sâhib olmuştu. Haliç üzerinde; Kasımpaşa tarafından başlamak üzere boş fıçılar üzerine kalaslar bağlatarak beş buçuk metre eninde bu köprüyü Kasımpaşa-Ayvansaray arasına inşâ ettirdi. Bu çalışmaları görenBizanslılar su üstünde yüründüğünü zannederek, sihir yapıldığına hükmetmişlerdi. Devrin en ağır toplarını döktürdü. O zamana kadar ateşli silahların atıştan sonra soğuması beklenirdi. Fâtih Sultan Mehmed, zeytinyağı döktürerek insanlık târihinde “yağla makina soğutmasını” havan topunun balistik hesaplarını yaparak, plânını çizerek dik mermi yollu ilk silahı keşfetti.
Fâtih, bu yüksek vasıfları ve üstün kuvvetiyle İstanbul fethine hazırlanırken,ona karşıImage dış düşmanları ve içerde şehzâdeleri kışkırtanBizans, târihî fesat siyâsetinin son gayreti olarak bu sefer de şehzâde Orhan’ı Fâtih aleyhine kullanma teşebbüsüyle genç Pâdişâh’a İstanbul seferinin meşruluğunu ve zarûretini bir kere daha göstermiş oluyordu. Üstelik daha Manisa’da şehzâdeyken, hocası büyük velî Akşemseddînİstanbul’u fethedeceğini müjdelemişti. Hazret-i Peygamberin; “İstanbul muhakak fethedilecektir. Bu fethi yapacak hükümdâr ve ordu ne mükemmel insanlardır.” meâlindeki hadîs-i şerîfi onu ayrı bir şevke getirmişti.
Kaynakların belirttiğine göre, Pâdişah, hep İstanbul’un fethini düşünüyordu. Evliyânın işâretleri, keşif ve kerâmet sâhiplerinin sözleri ile o bu fikri tamâmiyle benimsemişti. Pâdişâhın gece-gündüz huzûru kaçmıştı. Yatağına girer kalkarken, sarayında ve dışarıda gezinirken kafası hep İstanbul’un fethi ile meşguldü. Yalnız veya maiyetiyle gezintiye çıktığında da yine fethi düşünür, istirâhat ve uyku bilmezdi. Elinde kalem ve kâğıt dâimâ İstanbul’un haritası ile uğraşırdı.Yine bir gece aynı düşünceyle uykusu kaçmış, veziri Çandarlı Halil Paşayı gece yarısından sonra konağından sarayına çağırtmıştı. Böyle gece yarısı vakitsiz çağrılmaktan korkan yaşlı vezir, pâdişâhın ayaklarına kapanarak, özürler dilemiş, pâdişâh da korku ve telaşının yersiz olduğunu belirterek,İstanbul’un alınması için oturup konuşmaya çağırdığını bildirmişti.
Nihayet İkinci Mehmed, 23 Martta ordusuyla Edirne’den hareket etti. Kuşatma 6 Nisanda başladı. 18 Nisanda İstanbul adaları alındı. 22 Nisan gecesi Türk donanması karadan Haliç’e indirildi. 23 Nisanda sulh teklifine gelen Bizans elçisine genç Pâdişah; “Ya ben şehri alırım, ya şehir beni!” cevâbını verdi. 29 Mayıs sabahı yapılan son taarruzda İstanbul düştü. Bu şekilde ortaçağ sona erdi yeniçağ başladı. İstanbul’un fethi, Türk târihinin en müstesnâ olayı sayılarak “Feth-iImage Mübîn” denildi. Dünyânın en büyük kilisesi (Sainte-Sophie) ve bütün Avrupa’nın ayakta kalan en eski yapısı olan Ayasofya câmiye çevrildi. Fâtih bu mabedin kıyâmete kadar câmi kalmasını yazılı olarak vasiyet ve vakfeyledi. Bütün Ortodoks Hıristiyanların başı olan patrikliği ortadan kaldırmadı. Bunu o zamanki, siyâsî olaylara göre değerlendirmek îcâb eder.İsteseydi İstanbul fâtihi, patrikliği ortadan kaldırabilirdi. Fakat o zamânın siyâsî durumu bunu gerektirmemekteydi. İstanbul’un düşmesinden sonra, surlarda Ceneviz kumandan ve askerlerinin ölülerine rastlandı. Hâlbuki CenevizlilerTürklerle dostluk anlaşması imzâlamışlardı. Bu ihânetleri ortaya çıkınca çok korktular. Kendilerine çok ağır cezâlar verileceğini beklerken, Fâtih Sultan Mehmed, Ceneviz vâlisi ve papazını çağırtarak üzüntülerini bildirdi ve Galata’da oturan bu Cenevizliler için bir ferman çıkarttı; “Evvelden olduğu gibi herkes sanat ve ticâretinde, ibâdetinde serbesttir. Kiliseler açık bulunacak, ancak çan çalınmayacaktır.” şeklindeki emriyle ölüm bekleyen insanları sevindirdi.
Gerek Ortodokslara, gerek Cenevizlilere tanıdığı bu serbestlik, AvrupalılarınImage husûmetini azalttı. Bâzı Avrupalı târihçiler, Türklerin Avrupa’da süratli bir şekilde ilerlemesini, Avrupa’nın kolay fethini bu davranışa bağlarlar ve Osmanlı İmparatorluğu, bu hâdise ile cihânşümûl hâle geldi şeklinde yazarlar. 21 yaşında İstanbul’u fetheden Fâtih, Katolik Avrupa’ya cephe aldı ve Ortodoks Hıristiyanlığın Katoliklerle birleşmesini önledi. Esâsen imparator ve devlet adamları, İstanbul’u kurtarmak için papalığın asırlardan beri istediği fedâkârlığı yapıyor, papalık da Katolik ve Ortodoks kiliselerinin birleşmesi karşılığında askerî yardımda bulunuyordu. Fakat bütün çalışma ve gayretlere rağmen İstanbul’u korumak için Avrupa’dan az bir gönüllüden başka bir şey gelmedi. İstanbul’daki papazlar ve halk da dinlerini korumak için İstanbul’da Lâtin şapkası yerine Türk sarığını görmeyi tercih ettiklerini belirttiler.
İstanbul’un fethi ile Osmanlı Cihan Devletinin temelleri atılmış oluyordu. Doğu Roma Fâtihi olarak Edirne’ye dönen Fâtih Sultan MehmedHan, dünyâ politikasını yeniden gözden geçirdi. Devletin geleceği için önemli kararların alınması gerekiyordu. Bizans’ın düşmesini Avrupa’nın hoş karşılamayacağı tabiî idi. Karaman ve İstanbul seferinden sonra, 1453’te Cenevizlilerden Enez’i aldı. 1454’te, Kırım’a bir donanma gönderdi.Aynı yıl Sırbistan Seferine çıktı.KuzeyEge adalarına donanma göndererek buraları ele geçirdi. Rodos Seferini yaptı ise de adayı alamadı. 1455-1456 yıllarında ikinci ve üçüncü Sırbistan seferlerine çıktı. Bu ikincisinde babasından sonra Belgrad’ı tekrar muhâsara etti. Kaleyi savunan Hunyadi Yanoş öldü, Fâtih yaralandı. Fakat Belgrad düşmedi. 1455’te Boğdan Beyliği de Osmanlı idâresine girdi.
1458’de Mora’ya ilk seferini yaptı. 1459’daki Sırbistan Seferi sonunda,Semendire fethedildi ve Sırbistan Devleti son buldu. 1460’da çıktığı İkinci Mora Seferi; Mora prensliklerinin ilgası, Osmanlı devletine katılması, Palegosların sonu ve Bizans kalıntılarının silinmesi ile sonuçlandı. Sonra Güney Karadeniz meselesini ele aldı. 1461’de Ceneviz’den Amasra’yı fethetti. Baharda Sinop’a geldi.Himâyesinde bulunan Candarlı Beyliğine dostça son verdi.Oradan Trabzon’a yürüdü. Denizden de kuşatılan Trabzon Rum İmparatoru teslim oldu.Komnenos imparatorluk hânedanına son verildi. Bu şekilde Batum ve Gürcistan kıyılarına kadar bütün GüneyKaradeniz kıyıları Osmanlı Devletine katıldığı gibi Trabzon ve Rize gibi Anadolu’nun son parçaları da Hıristiyanlardan alınmış oldu. Trabzon seferinden dönüşünde Eflâk üzerine yürüdü ve ayaklanan Kazıklı Voyvoda meselesini hâlletti. Fâtih, 1462’de Yayçe’nin fethiyle netîcelenen birinci Bosna Seferine çıktı. Aynı yıl Midilli Adasını fethetti. 1463’te Bosna’ya bir sefer daha yaptı. Ertesi yıl tekrar Bosna üzerine gitti. 1466’da Karaman Seferine çıktı. Aynı yıl Arnavutluk üzerine yürüdü. 1466-67’de Arnavutluk üzerine bir sefer daha yaptı. Bu ardı kesilmeyen seferlerde Fâtih, bir taraftan büyük devlet fikrini gerçekleştirecek tedbirler almış, diğer taraftan da cihanşumûl hâkimiyet fikrini benimsemişti. Bunun için Tuna’nın güneyinde ve Fırat-Toroslar sınırının batısında, Osmanlı Devletine katılmıyan hiçbir yer bırakmamak, Karadeniz’i ve Ege denizini birer Türk gölü yapmak, Venedik donanmasını geçerek, deniz kuvvetlerini de kara ordusu gibi dünyânın birinci kuvveti hâline getirmek ve bu işleri tamâmen gerçekleştirdikten sonra, İtalya’yı fethetmek istiyordu. Bu plân artık dünyâca bilinmeye başlanmıştı. Bu projeye karşı yalnız bütün Avrupa değil, Türkiye’nin doğusundaki komşuları da karşı çıktılar. Bu şekilde Osmanlı Devletine karşı, bir ittifak meydana getirildi ve uzun süren savaşlar başladı.
ImageBu büyük savaşlarda, Osmanlıların karşısında yer alan büyük devletler; Akkoyunlular, Venedik, Macaristan, Almanya, Polonya, Kastilya, Aragon ve Napoli idi. Fâtih, dehâsı ile bu ittifaka karşı koymasını bildi. Düşmanlarını bâzen teker teker, bâzen ikişer üçer, bâzen beşer onar yenerek bu büyük savaşlardan da gâlip çıktı. Böylece Türk Cihan İmparatorluğunun temelleri sağlamlaştırılmış oldu. Dünyânın Osmanlı Devleti karşısında âciz kaldığı ortaya çıktı. Venedik’in deniz üstünlüğü târihe karıştı. Böylece dünyâ Hıristiyanlığının iki mühim dayanağından Bizans’ı yıkıp Venedik’i sindirmiş oldu. Uzun süren bu büyük savaşlar 1463’te Fâtih tarafından başlatıldı. VenedikCumhuriyeti Osmanlılara savaş îlân etti. Macaristan da Venedik’in yanında savaşa girdi.Kısa zamanda Osmanlılarakarşı savaşa girenlerin sayısı arttı. Her cephede düşmanı yıpratan, diplomatik yollarla bezdiren Fâtih, 1470 yazında ordu ve donanması ile Eğriboz Adasına yöneldi.Venedik’in Batı Ege’deki bu alınmaz dedikleri üssünü fethetti.Akkoyunlu Beyi Uzun Hasan,Avrupalıların,Osmanlılarla başa çıkamayacağını anlayınca, Tokat’a hücum ederek burada bir cephe açtı, kuvveti bölmeye çalıştı. 18 Ağustos 1472’de Şehzâde Mustafa, Akkoyunlu ordusunu yenerek işgâl edilenOsmanlı topraklarını kurtardı. Fâtih, 11 Nisan 1473’te Üsküdar’dan hareket etti. 11 Ağustosta Erzincan yakınlarında Otlukbeli’nde Akkoyunlu ordusunu yendi.
Fâtih’in akıncı kuvvetleri,Venedik varoşlarına Almanya içlerine kadar seferler düzenleyerek Avrupa’yı alt üst ettiler. 23. seferini Boğdan, 24.sünü 1476’da Macaristan üzerine yaptı. Pâdişah, 1478’de Üçüncü Arnavutluk Seferine çıktı. Kırım Hanlığı Osmanlı birliğine katıldı. 1480’de üçüncü Rodos Kuşatması netîce vermedi.İyonya Adalarını aldıktan sonra, donanmayı İtalya’ya gönderdi. Temmuz 1480’de Otranto’yu fethettirdi.
1481 senesi ilkbaharında Fâtih Sultan Mehmed 300.000 kişilik bir ordunun başında olduğu hâlde sefere çıktı. 27 Nisan 1481 Cumâ günü kapıkulu askerleriyle Üsküdar’a geçti. Pâdişah Üsküdar’a geçtiğinde hasta olduğu için birkaç gün dinlendi. Daha sonra araba ile hareket etti. Gebze yakınlarındaki Tekir Çayırı veya Hünkâr Çayırına geldiği zaman hastalığı arttı. Bunun üzerine hekimler tarafından konsültasyon yapılarak, verilen ilâcın dozu arttırıldı. Fâtih’in özel doktoru, Yâkub Paşa isminde bir Yahûdî dönmesiydi. Venedikliler, Fâtih’in zehirlenmesi karşılığında bu dönme Paşa’ya büyük bir servet vâdetmişler Yâkub Paşa da bu işi gerçekleştirmişti. Fâtih zehirlendiğini anladığı zaman iş işten geçmişti. Birden bire müthiş sancılar başladı ve 3 Mayıs 1481 Perşembe günü öğleden sonra saat dörtte, 49 yaşında iken vefât etti. Fâtih’in ölümü bir müddet halktan ve askerden saklandı. Ölüm hâdisesi duyulunca, Sultan’ın bir zehirlenme olayına mâruz kaldığı anlaşıldı ve Yâkub Paşa, asker tarafından parçalanarak öldürüldü.
Fâtih’in ölümü, Türk milletini büyük mâteme gark etti.Ölüm haberi Roma’ya ulaşınca, İtalya’da toplar atılıp günlerce şenlikler yapıldı.Papa bütün Avrupa kiliselerinde üç gün çanlar çaldırıp, şükür âyini yapılmasını emretti.
Fâtih’in nâşı İstanbul’a nakledilerek Muhyiddîn Şeyh Vefâ hazretleri tarafından kıldırılan cenâze namazından sonra İstanbul’da yaptırdığı Fâtih Câmiinin bahçesine defnedildi. Daha sonra üzerine türbe inşâ edildi.
Fatih Sultan Mehmed Han orta boylu, kırmızı beyazyüzlü, dolgun vücutlu, sakalları altın telleri gibi kalın, yanakları dolgun, kolları kuvvetli, burnunun ucu hafif kıvrık, saçı siyah ve sık olup, kuvvetli fizîkî bir yapıya sâhipti. Londra’da, NationalGallery’de, Fâtih Sultan Mehmed’in bir portresi bulunmaktadır. Bu portrenin Centile Bellini tarafından yapıldığı, delil olmadığı hâlde iddiâ edilmektedir.Hâlbuki, National Gallery’de bu portreyle ilgili dosyadaki bilgilerden anlaşıldığına göre, her şeyden önce portre üzerindeki Centile Bellini adı kesin olarak okunamamıştır. Ayrıca Bellini’nin İstanbul’a gelip, Topkapı Sarayı için manzara resimleri yaptığı bilinmekle berâber, Pâdişah’ı gördüğü de belli değildir. Türk târihi, sayılamayacak kadar çok kahraman ve cihângirlerle doludur. Fâtih SultanMehmed de bunların başında gelenlerdendir.Çünkü o kılıçla keşfi yanyana yürütmüş, çağ açıp, çağ kapatmıştır. İstanbul’u bütün ganîmetleri içinde firûze bir yüzük taşı gibi parmağında taşımış, bu güzel şehri torunlarının torunlarına bırakmıştır.Onun için, asırlar boyu her cephesiyle yazılmış, çizilmiş, hakkında Garp’ta ve Şark’ta çok şeyler söylenmiştir.Tedkîk edildikçe derinleşen, derinleştikçe deryâlaşan bu cihângirin sayısız vasıflarından bâzıları şunlardır: Fâtih Sultan Mehmed, soğuk kanlı ve cesurdu. Bu özelliğinin en güzel misâlini,Belgrad Muhâsarası sırasında, askerin gevşediğini gördüğü zaman önlerine geçip düşman hatlarına girerek gösterdi.İstanbul Muhâsarasında da donanmanın başarısızlığı yüzünden atını denize sürmesi bu cesâretinin büyük örneğidir.
Ne istediğini, ne yapacağını, ne yapabileceğini bilen ve bu büyük işleri başarabilmek için gerekli tedbirleri, yorulmak bilmeyen bir azim, sabır ve sükûnetleImage hazırlayan bir insandı. Çok merhametli ve müsâmahalıydı. Kendisine elli gün mukâvemet eden, birçok Müslümanın şehid edilmesine sebeb olan İstanbul şehri ve onun sâkinleri hakkında gösterdiği merhamet, aklın alamıyacağı genişliktedir.Hâlbuki o devir Avrupa’sında muzaffer bir kumandan, zaptettiği şehrin halkına görülmedik zulüm ve işkence yapmakta kendini haklı görürdü. Fâtih vicdan hürriyetine büyük kıymet verirdi.İstanbul’a girdiği vakit ayaklarına kapanan İstanbul patriğini yerden kaldırmakla âlicenaplığını gösteren cihângîr, şu sözlerle patriği tesellî etti: “Ayağa kalkınız. Ben Sultan Mehmed, hepinize söylüyorum ki: Şu andan îtibâren artık ne hayâtınız ne de hürriyetiniz husûsunda gazâb-ı şâhânemden korkmayınız!”
Fâtih, gayri müslim tebeasının din ve mezheplerine aslâ dokunmadı, herkesi vicdânî inanışında serbest bıraktı. Fâtih,İstanbul’un îmârında ücret karşılığında daha çok Rum esirlerini kullandı. Bu sırada biriktirdikleri paralarla hürriyetlerini satın alma imkânını sağladı. Bu müsâmaha o devir dünyâsının hâyâlinden bile geçirmediği bir olgunluk eseriydi.
Batılıların iddiâlarına göre şehre giren Türkler, mâbedleri yıkmışlar veya yakmışlar, hiçbir şey bırakmamışlardır.Hâlbuki bunları yıkan ve yakan yine kendileridir. Bizanslılar surlarda açılan gediklerin tâmirinde kullanılmak üzere yüzden ziyâde kilise yıkmışlardır.Öyle ki, Fâtih SultanMehmed,Ayasofya’yı yakından seyrederken, bir yeniçeri neferinin kilisenin taşlarından birini sökmek üzere olduğunu görünce, mâni oldu ve; “Size malca alınacak şeylere izin vermiştim, mülk ise benimdir demiştim.” diyerek yeniçeriyi şiddetli bir şekilde cezâlandırmıştır.
Askerî ve siyâsi sâhada eşsiz bir dehâ idi. Askerî alanda başarısının ilk özelliği kılıçla kalemin işbirliğidir.Ordunun disiplinine çok dikkat ederdi. En küçük itâatsizliği ve buna sebeb olan subayları şiddetli bir şekilde cezâlandırırdı. Ordusunu, plânsız, düzensiz hareket ettirmez, mâcerâ hevesiyle kan dökmezdi.Kendi devrine kadar atalarının yer yer, ada ada yapmış oldukları akınlarını, plânlı bir fütûhât hâline getirdi ve devletini, sistemli bir idârecilik şuûruyla istikrarlı, yerleşmiş bir devlet yaptı. Otuz senelik saltanat devresinde düzenlediği küçük, büyük seferler, memleketin coğrafî işbirliğini sağlamaya dayanır. Bu gâyeye ulaşmak için de at geçmez kayalıklardan, geçit vermez nehirlerden geçerek; durup dinlenmeden, kış yaz demeden savaştı. Bütün bu seferleri bir plâna göre yaptığından nereye gitmesi, nerede durması lâzım geldiğini bilerek hareket etti.Yapacağı seferlerin muvaffakiyetle netîcelenmesini sağlamak için aylarca bu seferin bütün teferruâtını hazırlardı. Kumandanlığı ile diplomatlığı dâimâ berâber hareket ederdi.Hangi devlet üzerine sefer düzenleyecekse, o devletin iç ve dış münâsebetlerini, zaaflarını, kuvvetini, diğer devletlerle olan münâsebetlerini en ince noktasına kadar tetkik eder ve sefere hasmının en zayıf ve kendisinin en kuvvetli zamânında çıkardı. Yapacağı seferlerden en yakınlarına bile haberdâr etmez ve bunların gizli kalmasına çok dikkat ederdi. “Sırrıma sakalımın bir tek telinin vâkıf olduğunu bilsem, onu yolar, atarım” sözü meşhurdur. Böyle hareket etmeyi muvaffakiyetlerinin başlıca sebeblerinden sayardı. Nitekim böyle hareket etmesinin netîcesinde İsfendiyâr Beyliği ve Trabzon Rum İmparatorluğunu kolayca ele geçirdi.
Çok başarılı bir diplomattı. Otuz sene, Asya ve Avrupa’da bâzan birkaç cephede beş, on hattâ daha fazla devletle birden harb hâlinde bulunduğu günler oldu. Böyle zamanlarda düşmanlarının, kuvvetlerini bölmenin, siyâsî müzâkereler, vaatler ve geçici tâvizlerle müttefikleri birbirinden ayırmanın kolayını buldu. Rodos Adasının fethi için donanmayı hazırlarken, zaman kazanmak için oyalama taktiğine girişerek şehzâde Cem’e bir mektup vererek Demetrios Soplionos isimli Rum ile birlikte Rodos’a gönderdi. Fâtih bu mektubunda hafif bir vergi karşılığında kendileriyle sulh ve sükûn içinde yaşıyacaklarını bildiren diplomatça bir harekette bulundu.
ImageCâsuslar bulundurduğu gibi, Avrupalı devletlerin Osmanlılarla ilgili hareketleri müzâkere eden bütün meclislerinde geniş bir haber alma teşkilâtına da sâhipti.Almanya’da yerlilerden elde edilmiş câsusları da vardı. İtalya ise, son derece gizli ve dâimî bir Türk haber alma servisiyle örülüydü. Fâtih’in, bu teşkilâtı sâyesinde düşmanlarından günü gününe haberi olur, hareketlerini değerlendirerek tedbirler alırdı.
Fâtih, ordu ve donanmasını iyi bir şekilde tekâmül ettirmişti.Ordunun silâhları birkaç senede yenilenir ve daha geliştirilmiş olanları eskilerinin yerine konurdu. Osmanlı donanmasının tekâmül etmiş şekilde kurucusu Fâtih’tir.Topçuluğa gerekli ehemmiyeti veren ilk padişâhtır. Fâtih’ten önce, top, bütün dünyâda, daha çok sesi ile düşmanı ürkütmek için kullanılırdı. Büyük kaleleri yerle bir edebileceği ve meydan muhârebelerinde rol oynayacağı hiç düşünülmemişti. Fâtih, bütün bunları akıl ederek, o târihe kadar görülmeyen sayı ve çapta top yapılmasına yöneldi. Topların balistik ve mukâvemet hesaplarını kendisi yaptı. Piyâdeye de, öncesine nisbetle, büyük önem verdi.Osmanlı ordusu esas bakımından bir süvârî ordusu olmaya devâm etmişse de, yeniçeri ve azab gibi piyâde sınıfları, Fâtih devrinde önem kazandı.
Fâtih Sultan Mehmed, ilme, sanata ve ilim adamlarına çok kıymet verirdi. Zihniyeti ve tabiatı îtibâriyle ileri hamleden hoşlanan, terakkî ve medeniyetten zevk alan bir pâdişahtı. Tıpkı askerî fetihleri gibi, ilim adına açtığı savaşta da bir âlimler, sanatkârlar ordusu kurdu ve bu muhteşem orduya kendisi serdâr oldu. Yeni devletin kurulması plânının icrâsında eğitim ve öğretimin tesir ve önemini her şeyden üstün tuttu. Maârif sistemini kânunla tanzim ederek ulemâ sınıfı diye tanınan ve idârenin temelini meydana getiren diyânet ve hukuk kurumlarını teşkilâtlandırdı. Devlet idâresini ve bunun ilmîleştirilmesini esas aldı.
Aklî ve naklî ilimlerde söz sâhibi olan âlimleri İstanbul’a topladı ve onların talebe yetiştirmesi için medreseler kurdu. Devrinde yetişen büyük âlim ve sanatkârlar mühim eserler verdiler. Fıkıh ilminde Molla Hüsrev, tefsirde Molla Gürânî, Molla Yegan, Hızır Çelebi,matematikte Ali Kuşçu, kelâmda Hocazâde, zamânının büyük âlimlerindendi ve ülkesine dünyânın dört bir tarafından âlimler akın ederdi.Hattâ Molla Câmî bile İstanbul’a gelmekteyken, Pâdişâh’ın ölüm haberi üzerine geri döndü. İyi bir komutan ve devlet reisi olan Fâtih, aynı zamanda iyi bir ilim adamı ve şâirdi. Latince ve Rumca ile Arapça, Farsça ve Türkçeye bütün incelikleriyle vâkıftı. Şiirde, devrin üstatları arasında yer aldı. Hattâ sarayda dîvân sâhibi olan ilk pâdişâhtı. Çünkü o, medeniyetin, sanatsız olarak fertlerin gönüllerinde yer alacağına ihtimâl vermiyordu. Dedelerinin devlet kuruculuk kudretini, irâdeli bir idârecilik şuuruyle geliştirmesini bilen Fâtih, çevresinde devrin üstad şâirlerini topladı. Avnî mahlâsıyla edebî değeri yüksek beyit ve gazeller söyledi.Aruzu, usta şâirlerden farksız bir hâkimiyetle kullandı, şiirlerinde ince hissiyât ve düşüncelerini dile getirdi.
Bizümle saltanat lafın idermiş ol Karamanî
Hudâ fursat virürise, kara yire karam-anı
beyti, Karamanoğlu’nun çıkardığı fitne ve fesatlar karşısında şahlanan celâlini gösterdiği gibi,
aşağıdaki şiiri de ince duygular sâhibi hassas bir gönlün Türk edebiyâtına nâdide bir armağanıdır:
Sevdün ol dilberi söz eslemedün vay gönül
Eyledün kendözüni âleme rüsvây gönül
Sana cevr eylemede kılmaz o pervây gönül
Cevre sabr eyleyimezsin n’ideyin hay gönül
Gönül eyvây gönül vay gönül eyvây gönül
Bilmedüm derd-i dilün ölmek imiş dermânı
Öleyin derd ile tek görmeyeyin hicrânı
Mihnet ü derd ü game olmağiçün erzânî
Avnîyâ sencileyin mihnet ü gam-keş kanı
Gönül eyvây gönül vay gönül eyvây gönül
İstanbul’un fethinden sonra Fâtih, hocası Akşemseddîn’in elini öpüp, tahtı tâcıImage bırakıp derviş olmak istedi. Akşemseddîn bu teklifi reddederek, devlet işlerine memur edilen pâdişâhın asıl vazîfesini yapmamış olacağını, dîn-i İslâm ve adâletle memleketi ve dünyâyı idâre etmenin daha makbul olduğunu; aksi hâlde din ve devletin zarar göreceği için, ikisinin de Allah indinde mesul olacaklarını bildirdi. Bunun üzerine Allah aşkı ile yanan kalbinin ateşini de şiirleriyle ortaya döktü. Fâtih Sultan Mehmed, kelâm ve matematik ilminde devrinin en büyük otoritelerinden biriydi. Bizanslı târihçi Kritobulos’un hayranlıkla anlattığı, balistik sâhasındaki keşifleri, ortaçağın surlarını yıkmıştır. Bu sûretle Avrupa’nın timsâli olan derebeyi şatoları toplarla yıkılarak büyük devletler kurulmuş; netîcede büyük güç kaynakları biraraya toplanarak ortaçağa son verilmiştir. Bu sûretle Türkler, ortaçağdan yeniçağa Avrupa’dan daha evvel geçmişlerdir.
Fâtih Sultan Mehmed, teşkilatçı ve îmârcı idi. Devlet idâresini tam bir intizâm içinde yürütmek için lüzum ve ihtiyâç görüldükçe İslâmın esaslarına uygun kânunlar ve fermanlar yayınladı. Tanzimât dönemine kadar Osmanlı Devletinin temel kânunu olarak mer’iyyette kalan Fâtih Kânunnâmesi çok mühim bir eserdir. Pâdişâhın görüşleri alınarak sadrâzam Karamânî MehmedPaşa tarafından hazırlanan bu çok önemli kânunnâmeyi, Nişancı Leyszâde MehmedÇelebi kaleme almıştır. Kânûnî Sultan Süleymân devrinde hazırlanan kânunnâmede de bu eser esas alınmıştır. Osmanlı Devletinin bütün temel müessese ve teşkilâtı, Fâtih devrinde en mükemmel hâle gelmiştir. Enderûn Mektebini kurarak memleket için gerekli devlet adamı yetiştirilmesini yine o sağlamıştır. Fâtih Sultan Mehmed, doğu Türkleri ile temâsa büyük önem verdi. Oğlu Sultan İkinci Bâyezîd de Türk medeniyetini ilerletmek husûsunda babasını tâkip etti. Doğu Türklerinin, Timur Han devri medeniyeti denilen medeniyet hareketlerinin benzeri, Fâtih devrinde Osmanlılarda tahakkuk etti. Fâtih, batı dillerinden bir kaçını bilmesi sebebiyle Avrupa literatürünü çok iyi tâkib etmiş, Türklerin her hususta Avrupalılardan üstün bulunması sebebiyle, Avrupa’dan bir şey alma ihtiyâcını duymamıştır. İstanbul’un îmârına çok önem veren Pâdişâh, saray, câmiler, medreseler ile hamamlardan başka şehrin çeşitli yerlerinde 4000 dükkan yaptırarak vakfetti. Büyük câmilerin yanındaki medreselerin hâricinde 24 medrese, 12 han, 40 çeşme ve Halkalı Su Tesisâtı ile iki gemi tersânesi ve kışla yapılan binâlar arasındadır.İstanbul îmâr olunurken, diğer taraftan Bursa,Edirne gibi şehirlerde îmâr faâliyetleri büyük bir hızla devâm etti. Bu devirde Bursa’da 37, Edirne’de 28 ve sâir şehirlerde 60 câmi yapıldı. Edirne’de Tunca Nehri kenarında 1451 senesinde büyük bir saray inşâ edildi. Bu sarayın bir modeli Topkapı Sarayıdır. Bu saray, 1876 Osmanlı-Rus Harbinde cephâne infilâkıyla harâb oldu. Batılı gözüyle Fâtih: Büyük devlet ve ilim adamı olan Fâtih, en büyük düşmanlarının gözlerini kamaştıran pâdişahtır. Eserlerinde ondan takdirle bahsetmişlerdir. Fetih sırasında İstanbul’da bulunan İtalyan Zorzo Dolfin bir keresinde şöyle demiştir: “Sultan Mehmed, çok az gülerdi. Zekâsı, dâimî bir çalışma hâlindeydi.Çok cömertti.Her işte fevkalâde atılgan, hattâ cüretkârdı.Seçtiği hedeflere erişmek için çok ısrar ederdi.Soğuğa, sıcağa, açlığa, susuzluğa tahammüllüydü. Kesin konuşur, kimseden çekinmezdi. Zevk ve sefâdan uzaktı. ImageTürkçe, Yunanca ve Sırpçayı çok iyi konuşurdu.Her gün bir müddet okurdu. Roma târihi, başka devletler târihi, Laerce, Tite-Live, Herodot, Quinte-Curce, Papaların, Alman İmparatorları ile Fransa ve Lombardiya krallarının vak’aları okuduğu târihler arasındaydı. Avrupa’daki bütün devletleri tanırdı.Özellikle İtalya’nın coğrafyasını en ince noktasına kadar bilirdi ve bir Avrupa haritasını yanından ayırmazdı. Askerî ve coğrafî ilimlerle isteyerek meşgul olur, araştırmalar, incelemeler yapardı. Tabiiyyeti altında bulunan ülkelerin âdet ve şartlarını devletin ve bölgenin menfaatlerine kullanmakta mahâretliydi.” Diğer bir İtalyan târihçi Langusto, İstanbul’un fethinden sonra şöyle yazmıştır: “Sultan Mehmed, ince yüzlü, ortadan fazla uzun boylu, silâhlar kuşanmış, asil tavırlı, çok az gülen, devamlı öğrenmek ihtirâsı ile yanan, cömert ve iyi kalpli, gâyelerine ulaşmakta inatçı bir hükümdârdı. En çok harp sanatına meraklıydı.Her şeyi öğrenmek isteyen zekî bir araştırmacıydı.Sefâhat düşkünlüğü olmayıp, kötü âdetleri yoktu.Harem dâiresinde çok az vakit geçirirdi. Nefsine hâkim ve uyanıktı. Her şarta tahammül gösterebilirdi ve bir cihân devleti peşindeydi.” Alman müsteşrik Franz Babinger, Mehmed-IIder Eroberer und seine Zeit Weltenstürmer einer Zeitenwende adlı eserinde şöyle yazmaktadır: “Türk dünyâsı için Fâtih günümüze kadar, bütün imparatorların en büyüğü olup, beşer târihinde başka her hangi bir şahsın kendisiyle mukâyese edilmesi zordur. O Türk milletine, bütün târihinin en harîkulâde ve en yaklaşılması gayr-i kâbil şâhsiyet olarak takdim edilmiştir. Batı âleminin mukadderâtı, Fâtih Sultan Mehmed’in görünmesiyle sarîh bir şekilde işâretlenmiştir. Kudretli şahsiyeti, büyük Avrupa sâhalarının dış görünüşünü derinden değiştirmiştir. Ortaçağdan çıkarken insanları ve dünyâyı görüş tarzında, Fâtih’in şahsiyeti, zekâları tesir altında bırakmıştır.” Adâletten kıl kadar ayrılmayan, kendisine takdir edilen iki mısrâlık basit şiir için sâhibine bol ihsânda bulunan ve bir çiçek yetiştirene 500 altın bahşiş veren Fâtih, her bakımdan devrinin üstüne çıkmış bir hükümdâr ve insan-ı kâmildir. Bu büyük cihângir hakında günümüze kadar binlerce kitap yazılmıştır.
< Önceki   Sonraki >